Promed

Ośrodek Leczniczo-Profilaktyczny PROMED
w Ostrowcu Świętokrzyskim

Nie farmakologiczne leczenie nadciśnienia tętniczego

Ciśnienie tętnicze jest to ciśnienie wywierane przez krew na ścianki dużych tętnic. Nie jest to wielkość stała, zmienia się wielokrotnie w ciągu doby zależnie od jej pory, aktywności fizycznej, stanu psychicznego, spożytych używek.

Nadciśnieniem tętniczym (hipertonia arterialis) nazywamy okresowo lub stale podwyższone wartości ciśnienia przekraczające 140/90 mmHg.

Podział wartości ciśnienia tętniczego:

 

Ciśnienie skurczowe (mmHg)

Ciśnienie rozkurczowe (mmHg)

Ciśnienie optymalne

<120

<80

Ciśnienie prawidłowe

120 - 129

80 - 84

Ciśnienie wysokie prawidłowe

130 - 139

85 - 89

I stopień nadciśnienia (łagodne)

140 - 159

90 - 99

II stopień nadciśnienia (umiarkowane)

160 - 179

100 - 109

III stopień nadciśnienia (ciężkie)

>180

>110

Izolowane nadciśnienie

>140

<90

 

Objawy nadciśnienia tętniczego:

W większości przypadkach nadciśnienie przebiega bezobjawowo, a sama choroba wykrywana jest podczas rutynowych badań.  Nagły wzrost ciśnienia może powodować objawy:

- zaburzenia widzenia

- bóle głowy - odczuwane jako pulsowanie w okolicy między oczami lub/ i części potylicznej głowy w szczególności w godzinach rannych

- nudności

- wymioty

- niekiedy krwawienia z nosa

- pękanie drobnych naczyń krwionośnych w gałce ocznej

- przekrwienie i zaczerwienienie gałki ocznej

- przyspieszenie akcji serca

- uczucie ucisku w klatce piersiowej

 

Nieleczone nadciśnienie tętnicze może spowodować wiele poważnych chorób takich jak:

- przerost lewej komory serca- konsekwencją czego może być nawet nagły zgon sercowy, napadowe zaburzenia rytmu serca, niewydolność lewokomorowa serca,

- udar mózgu- nadciśnienie może powodować osłabienie naczyń krwionośnych, a w konsekwencji ich pęknięcie (udar krwotoczny), a także sprzyja tworzeniu blaszek miażdżycowych, co może powodować zamknięciu światła naczynia (udar niedokrwienny),

- choroby nerek- z powodu uszkodzeń naczyń nerkowych

 

Rozpoznawanie nadciśnienia tętniczego:

Polega na przeprowadzeniu wywiadu oraz badań diagnostycznych.

W wywiadzie trzeba zwrócić uwagę na rodzinne występowanie chorób układu krążenia, występowanie charakterystycznych objawów dla nadciśnienia tętniczego, okresów nasilenia objawów, częstości występowania objawów, styl życia pacjenta.

Podstawowym badaniem diagnostycznym w rozpoznawaniu nadciśnienia jest jego pomiar za pomocą sfigmomanometru (ciśnieniomierza). Należy wykonać kilkukrotnie pomiar w przeciągu kilku dni (jeden pomiar ciśnienia nie wskazuje nadciśnienia z uwagi na możliwość wystąpienia błędu w pomiarze lub fizjologiczną reakcją na stres lub wysiłek fizyczny).

Inne badania diagnostyczne:
- EKG
- badania krwi :

- poziom cholesterolu, HDL, LDL, trójgrycerydy, poziom glukozy, poziom sodu i potasu, kwas moczowy, kreatynina,

- morfologia krwi

- badanie ogólne moczu,.

Do badań zalecanych należą:
- echokardiogram,
- badanie dna oka,
- RTG klatki piersiowej,
- USG brzucha i tętnic szyjnych

 

Leczenie nadciśnienia tętniczego:

Najlepiej rokującym leczeniem jest połączenie terapii farmakologicznej z nie farmakologiczną. Powinny się wzajemnie uzupełniać, ponieważ same leki, bez zmiany stylu życia, niekiedy nie są w stanie trwale obniżyć ciśnienia tętniczego.

 

Leczenie nie farmakologiczne

- dieta- ma na celu zmniejszenie masy ciała, dostarczanie odpowiednich składników potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania oraz ograniczenie spożywania szkodliwych substancji.

Zalecenia dietetyczne:

- ograniczenie spożywania soli kuchennej (poprzez rezygnację z dosalania potraw, rezygnację z produktów zawierających dużą ilość soli takich jak:  paluszki, orzeszki, chipsy, krakersy, dania w proszku; wody mineralne o niskiej zawartości sodu, zastąpienie soli kuchennej substytutami –sól potasowa lub magnezowa, zamiast soli używać przyprawy i zioła),

- unikanie spożywania potraw z dużą zawartością tłuszczów nasyconych (boczek, słonina, smalec, tłuste wędliny i mięso)

- wyeliminowanie potraw smażonych

- wyeliminowanie spożywania słodyczy

- spożywanie warzyw i owoców

- rozłożenie ilości posiłków w ciągu dnia na 4-5 (jedzenie mniej a częściej, o stałych porach)

- przed posiłkiem wypicie szklanki wody mineralnej

- ostatni posiłek dnia przed 19.00

- aktywność fizyczna- dostosowana do wieku i możliwości fizycznych pacjenta, wystarczy już 30 min dziennie wysiłku fizycznego aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań zdrowotnych, ćwiczenia w wodzie dobrze wpływają na organizm człowieka- działają na wszystkie partie mięśni, zmniejszają odczuwalny ciężar ciała przez co stawy są mniej obciążone, woda działa też relaksująco i rozluźniająco; lub można po prostu iść na min. 30 minutowy spacer.

- zaprzestanie palenia tytoniu jest istotne w leczeniu nadciśnienia ponieważ substancje zawarte w dymie papierosowym powodują nagłe zwyżki ciśnienia i stosowane leki nie są w stanie działać skutecznie na organizm

- odpoczynek

- unikanie stresu- nie zawsze można redukować stres ale można sobie z nim radzić, dlatego każdy powinien znaleźć swój własny „złoty środek”,

- zaprzestanie picia alkoholu, alkohol zmniejsza skuteczność działania leków przeciw nadciśnieniowych.

- leczenie chorób współistniejących ( choroby nerek, cukrzyca itp.,) w przypadku nadciśnienia wtórnego

 

Źródła:

  1. Wizner B., Nadciśnienie tętnicze, Przewodnik dla pacjenta, Servier, Kraków
  2. Koper D., Senatorski G., Nadciśnienie tętnicze w chorobach nerek, Czelej, Lublin, 2007
  3. Pod red. Daniluk J., Jurkowska G., Zarys chorób wewnętrznych dla studentów pielęgniarstwa, Czelej, Lublin, 2005

 

autor: mgr  Kinga Tomczyk